E le donne non contano nella famiglia.
Voglio dire, le donne da noi stanno in casa
e ci mettono al mondo e non dicono nulla
e non contano nulla e non le ricordiamo.
Ogni donna c’infonde nel sangue qualcosa di nuovo,
ma s’annullano tutte nell’opera e noi,
rinnovati cosí, siamo i soli a durare.
Siamo pieni di vizi, di ticchi e di orrori
—noi, gli uomini, i padri— qualcuno si è ucciso,
ma una sola vergogna non ci ha mai toccato,
non saremo mai donne, mai schiavi a nessuno.

Cesare Pavese, Lavorare stanca.

Eta emakumeek ez dute garrantzirik gure familian.
Esan nahi dut, gurean, emakumeak etxean gelditzen dira
eta munduratzen gaituzte eta ez dute ezer esaten
eta ez dute garrantzirik eta ez ditugu oroitzen.
Emakume bakoitzak zerbait berria odoleratzen digu,
baina zereginetan ezabatzen dira oro eta gu,
hala berriturik, bakarrak gara irauten.
Beterik gaude bizioz, apetaz, lazturaz
—gu, gizonok, aitok— bateren batek beste egin du buruaz,
baina lotsa bakar batek ere ez gaitu inoiz ukitu,
ez gara inoiz emakumeak izango, inoiz ez inoren esklabu.

Eman besterik ez daki egiten. Ez du hartzen ikasi. Eman egin dio bere bizia, bere denbora, aitari, ahizpari, etxeari, niri. Etxea garbitu, txukun mantendu, janaria erosi, eraman, jaso, prestatu, soberakinak bota, garbitu, arropa erosi, garbitu, eseki, plantxatu, jaso, josi, umeak erditu, elikatu, hezi, eskolara eraman, ekarri, negarrak isildu, portaerak zuzendu...

Gure amak beti entzun izan du emakume ederra dela. Etengabe aurrea hartzen dion denboraren aurka jardun behar izan du, edertasun hesietatik kanpo ez geratzeko: dieta hiperkonkretua jarraitu, sakrifizioa ongizatea dela pentsatu, beti garbi, ilea beti osasuntsu eta modan, azala beti leun, lixo, arropa apainak erosi eta barruan kabitu, aitaren bizitza sozialaren apaingarri izan, haren sexu-gogoa ase (uste dut).

Ia eskubiderik gabeko betebehar sorta beldurgarria. Injustua dela jakin arren (ze nire ama emea da, ez inozoa) normaltzat jotzen du, ez baitu beste bizimodu bat pentsatzeko eta egiteko astirik, gogorik. Iluntzean, betebehar guztiak bete ondoren, telebista pizten du, "deskonektatzeko". Baina, pentsatzen jarrita, "konektatu" egiten du bere bizimoduan, bere betebeharretan ixteko "iradokitzen" dion sistemarekin: dirua irabazteko konkurtsoak ikusten ditu aitarekin, non emakumeak irribarre eta bular arteko erreten hutsa besterik ez diren. Bere arazoez pentsatu beharrean besteenak jartzen ditu begien aurrean (gaixoak... dio gosez hiltzen diren afrikarrez).

Albistegietan, gizon zahar itsusi bat eta emakume gazte eder bat ikusleen buruak nahastera jolasten dira. Iragarkietan, iraultzarako deia emakumeontzat: zimurren aurkako gerra, zelulitisaren kontrakoa, sukaldeko eta komuneko bakterien aurkako matxinada, altxamendua kolesterolaren kontra, hanketako ileen aurka jo ta ke!, hortz horien eta ile zurien aurkako gerra... Iradokizun itxurako agindu mordoa jasotzen du egunero nire amak, mundu ikuskera etengabe mugatzen eta murrizten dion bizimodutik "deskonektatzen" duenean.

Eta nik, gure amarena naizen neurrian.

Egin kasu emeari. Esan nahi dut, M.A.ri.

Sandalia eta zapata arrotzak 28. gelan barneratu dira, gomaz igurzten marmolezko zorua, gelditu dira. Emakume biluzi bat. Barka, emakume biluzi baten errepresentazio piktorikoa. Eta inguruan multitudine, gizamasa. Hari begira beren begiak: ilunak, argiak, bigunak, begi-harriak, esporadikoak, zelatariak, ume begi aspertuak, lotsatiak, mireskorrak, garbiak, zorrotzak, estatikoak, urdinak, distiratsuak, laztankoiak, begi-burdinak, marroiak, lilurazkoak, urratuak, eskandaluzkoak, konparaziozkoak, trebatuak, lizunak, galduak.

Mota guztietako begiak, iristen, gelditzen, irensten, joaten. Baina begi pare bat beti finko. Begi fresko bi, begi argi handi bi, suzien moduko bi gar urdin, begi gazte bi zimur artean zabalik. Ez dute kliskadarik egiten ia, betazalik gabeko begiak dira. Edo begi itsuak, ero baten begiak. Geldi begiak, geldi zaharraren gorpuzkera ttipia. Haren arnas zaharra entzungarri da, arnasa geldo-geldoa, eztarriko hormei hots atereaz. Eta arnas bakoitza abandono bat, une bat gutxiago, haize zahar baten saudade ufada.